اگر صبحها دو نور بسیار درخشان را در آسمان مشاهده میکنید، احتمال زیادی وجود دارد که این دو جرم ستاره نباشند، بلکه ترکیبی از سیارهها و ستارههای پرنور آسمان باشند. این اجرام به دلیل درخشندگی بالا و قرار گرفتن در موقعیت مناسب نسبت به زمین و خورشید، در بعضی از صبحها به راحتی توجه هر کسی را جلب میکنند.
خلاصه پاسخ:
در بیشتر مواقع یکی از این دو نور درخشان سیاره زهره است و جرم دوم میتواند مشتری، زحل، مریخ یا یکی از ستارههای پرنور آسمان باشد.
آیا این دو جرم واقعاً ستاره هستند؟
با وجود اینکه بسیاری از افراد این دو نور را «ستاره» مینامند، اما از نظر علمی معمولاً دستکم یکی از آنها یک سیاره است و نه یک ستاره واقعی.
در بسیاری از مواقع یکی از این اجرام سیاره زهره است که به دلیل درخشش بسیار زیاد، از گذشته با نام «ستاره صبح» یا «ستاره شامگاهی» شناخته میشود.
جرم دوم اما همیشه مشتری نیست و بسته به زمان سال و موقعیت سیارات در آسمان، ممکن است یکی از موارد زیر باشد:
- سیاره مشتری
- سیاره زحل
- سیاره مریخ
- ستاره شعرای یمانی (سیریوس)
- ستاره سماک رامح (آرکتوروس)
- ستاره عیوق (کاپلا)
چرا این اجرام اینقدر پرنور دیده میشوند؟
سیارهها خودشان نور تولید نمیکنند و نوری که مشاهده میکنیم در واقع همان نور خورشید است که از سطح آنها بازتاب میشود.
سیاره زهره به دلیل پوشش ضخیم ابرها و بازتاب بسیار زیاد نور خورشید، یکی از درخشانترین اجرام آسمان پس از خورشید و ماه محسوب میشود.
مشتری نیز به دلیل اندازه بسیار بزرگ خود، مقدار قابل توجهی از نور خورشید را بازتاب میکند و در برخی زمانهای سال به صورت جرمی بسیار درخشان در آسمان دیده میشود.
در مورد ستارههای پرنور نیز دلیل درخشش آنها تولید انرژی و نور در هسته خودشان است.
چگونه سیاره را از ستاره تشخیص دهیم؟
اگر شک دارید که این دو نور واقعاً سیاره هستند یا ستاره، یکی از سادهترین راهها توجه به نحوه درخشش آنها است.
ستارهها معمولاً به دلیل عبور نور از لایههای مختلف جو زمین بیشتر چشمک میزنند، در حالی که سیارهها معمولاً نور یکنواختتر و پایدارتری دارند.
البته این یک قانون قطعی نیست و در نزدیکی افق یا در شرایط جوی نامناسب، سیارهها نیز ممکن است تا حدی چشمک بزنند.
همچنین امروزه با استفاده از اپلیکیشنهای نجومی میتوانید به راحتی گوشی خود را به سمت آسمان بگیرید و نام دقیق جرم مورد نظر را مشاهده کنید.
چرا بعضی مواقع این دو نور خیلی به هم نزدیک دیده میشوند؟
گاهی اوقات دو جرم نورانی صبحگاهی آنقدر به هم نزدیک دیده میشوند که بعضی افراد تصور میکنند اتفاق خاصی در آسمان رخ داده است، اما این موضوع کاملاً طبیعی است.
سیارهها در مدارهای مختلفی به دور خورشید حرکت میکنند و گاهی از دید ما روی زمین در نزدیکی یکدیگر قرار میگیرند. در علم نجوم به این پدیده «مقارنه سیارات» گفته میشود.
البته این نزدیکی تنها ظاهری است و ممکن است این اجرام در واقع میلیونها یا حتی صدها میلیون کیلومتر از یکدیگر فاصله داشته باشند.
دو نور درخشان آسمان صبح امروز چه هستند؟
پاسخ این سؤال ثابت نیست و به تاریخ مشاهده بستگی دارد.
در برخی روز ها و ماه های سال ممکن است دو ستاره پرنور صبح در واقع سیارههای زهره و مشتری باشند، اما در زمانهای دیگر ممکن است زهره در کنار زحل، مریخ یا حتی یکی از ستارههای پرنور آسمان دیده شود.
به همین دلیل اگر عبارتهایی مانند «دو ستاره پرنور صبح امروز» یا «دو نور درخشان آسمان صبح امروز» را جستجو کردهاید، بهترین راه استفاده از نقشه آسمان همان روز یا خبرنامه سایت شکارچی آسمان است.
آیا این پدیده خطرناک یا نشانه اتفاق خاصی است؟
خیر، مشاهده دو ستاره پرنور صبح یا دو نور درخشان آسمان صبح یک پدیده طبیعی و شناختهشده در نجوم است و ارتباطی با رویدادهای غیرعادی یا پیشبینیهای نجومی ندارد.
هر سال در زمانهای مختلف ممکن است سیارات و ستارههای پرنور در نزدیکی یکدیگر دیده شوند و همین موضوع باعث جلب توجه علاقهمندان به آسمان میشود.
سوالات متداول
آیا دو ستاره پرنور صبح همیشه زهره و مشتری هستند؟
خیر، اگرچه زهره یکی از رایجترین گزینهها است، اما جرم دوم میتواند مشتری، زحل، مریخ یا یکی از ستارههای پرنور آسمان باشد.
چرا زهره را ستاره صبح مینامند؟
زیرا زهره در بسیاری از روزهای سال پیش از طلوع خورشید در آسمان دیده میشود و درخشندگی بسیار زیادی دارد.
چگونه سیاره را از ستاره تشخیص دهیم؟
سیارهها معمولاً نور یکنواختتر و پایدارتری نسبت به ستارهها دارند و با استفاده از اپلیکیشنهای نجومی نیز به راحتی قابل شناسایی هستند.
بهترین برنامه برای شناسایی ستارهها چیست؟
اپلیکیشنهای نجومی مانند Stellarium، Sky Map و SkySafari از محبوبترین گزینهها برای شناسایی اجرام آسمانی هستند.
