معمولاً کیهان را با نور، انرژی و انفجار میشناسیم. اما برخی از خطرناکترین اجرام آسمانی، تقریبا هرگز دیده نمیشوند.
چون به طور کلی نه بازتاب یا تولید نور دارند و نه با انفجار حضور خود را اعلام میکنند؛ به نوعی نامرئی و خاموشاند.
این اجرام، سیاهچالهها هستند. ولی هر سیاهچالهای خطرناک نیست. سیاهچالههایی که ممکن است حیات زمینی را تهدید کنند، سیاهچالههای سرگردانی هستند که گویی به خاک سیاه نشستهاند و دیگر چیزی برای از دست دادن ندارند. آنها در فضا خاموش و بیصدا حرکت میکنند تا به جسمی مشوّشتر و نورانیتر از خود برسند و آن را نیز خاموش کنند.
در این مقاله از سری قاتلان کیهان با سیاهچالههای سرگردان و مخاطرات آنها آشنا میشویم.
سیاهچالهی سرگردان چیست؟
به طور کلی سیاهچالههای سرگردان سیاهچالههایی هستند که از منظومهی اصلی خود به شیوه های مختلف جدا شدهاند. به عنوان مثال در اثر برخورد دو کهکشان، اگر سیاهچاله های مرکزی آنها ادغام نشوند، ممکن است یکی از آنها یا هر دو سیاهچاله به بیرون از کهکشان پرتاب شوند. اما این اتفاق خیلی نادر است. چرا که سیاهچاله هایی که در مرکز کهکشانها هستند (سیاهچالههای مرکزی)، به دلیل گرانش بالایی که دارند، معمولا مواد کهکشان را به دنبال خود میکشند. در واقع عملاً از منظومهی خود خارج نمیشوند.
اما اگر یک سیاهچاله از نوع مرکزی نباشد، ممکن است در یک سامانهی ستارهای حضور داشته باشد یا عضوی از یک خوشهی ستارهای باشد. این سیاهچاله ها گرانش به کرّات کمتری از سیاهچالههای مرکزی یا حتی بعضی ستارهها دارند. و این امر ممکن است باعث شود در صورت بیرون افتادن از منظومهی خود، نتوانند جرمی را از داخل منظومه با خود بیرون ببرند؛ یعنی احتمال دارد به تنهایی در فضا شناور شوند. به این سیاهچالههای طرد شده، سیاهچالههای سرگردان میگوییم.
چرا سیاهچالهها سرگردان میشوند؟
همانطور که در بخش قبل گفتهشد، برخورد ممکن است سیاهچالهها را از منظومهی خودشان دور کند. اما برخورد تنها راه نیست. برای مثال ممکن است یک سیاهچاله تمام اعضای منظومهی خودش را ببلعد و تنها شود. همچنین این احتمال وجود دارد که سیاهچالههای خیلی کوچک در اثر برهم کنش گرانشی با یک یا چند تا از ستارههای عضو منظومه بیرون بیافتد.
چرا سیاهچالههای سرگردان خطرناکاند؟
پیشتر اشاره کردیم که سیاهچالهها اصولاً بازتاب نور یا تولید نور ندارند و این باعث میشود به راحتی دیده نشوند. توجه داشته باشید که منظور از نور، موج الکترومغناطیس است که شامل همهی طیف های نوری از فرابنفش تا فروسرخ میشود.
همچنین احتمالاً میدانید که سیاهچالهها تقریباً هر چیزی را که در مسیرشان باشد از بین میبرند. بنابراین میتوان گفت ساکنان زمین در مقابل جسمی که دیده نمیشود و همه چیز را میبلعد، تقریباً هیچ شانسی ندارند.
حتی اگر یک سیاهچالههای سرگردان مستقیم به سمت زمین نیاید و تنها از کنار منظومهی شمسی بگذرد، باز هم آثار گرانشی این قاتلان خاموش روی خورشید و سیارات، دستکم تا چند سال مدار زمین را مختل میکند. این یعنی تا چند سال نور و انرژی از خورشید آن طور که امروز هست دریافت نمیشود و بدتر از آن ممکن است زمین با یکی از اجرام منظومهی شمسی برخورد کند!
اما حتی اگر میتوانستیم سیاهچالههای سرگردان را ببینیم باز هم کاری از ما ساخته نبود؛ هیچ راه عملی برای مقابله با سیاهچالههای سرگردان هنوز وجود ندارد. البته خاصیت قاتلان کیهان همین است.
اگرچه هر روز و شب زمینی در آسمان جشن نور و انفجار بر پا میشود.
اما ساکنانی که به این جشن دعوت نشدهاند، سیاهچالههای سرگردان، در پی انتقام از ستارگان یا هر جسم دیگری که ردی از نور بر آن است، بی وقفه در کیهان میگردند.
هر گاه یکی از آنها را پیدا کنند، به سبک خودشان، بیصدا و برخلاف انفجار سریع GRB ها به آرامی و طوری که اصلا متوجه نشوند، آنها را به درون تاریک و خاموش خود میکشند. تنها ردی که از خود بهجای میگذارند، آثار گرانشی است؛ و وقتی اثر گرانشی یکی از آنها را دیدید، دیگر برای فرار دیر شده.
